#8 De neurologische rijping van een kind

Kinderen zijn in staat vlot en gemakkelijk te leren wanneer ze er aan toe zijn. Zo kan een kind in een week leren zwemmen als er voldoende kracht en coördinatie is. Dit is bij de neurologische leeftijd van ongeveer 6 jaar. Veel kinderen doen er veel langer over omdat ze al op 4- of 5-jarige leeftijd dit proberen te leren. En daarbij komt ook nog de zorgelijke verschuiving dat kinderen steeds later de neurologische leeftijd van 6 jaar bereiken vanwege het afnemende aantal uren dat kinderen bewegend spelen.

Dit geldt natuurlijk niet alleen voor zwemmen. Om te kunnen schrijven, lezen en rekenen is ook de neurologische leeftijd van 6 jaar een belangrijke rijpingsmijlpaal. Het zenuwstelsel ontwikkelt dan de specialisatie en samenwerking van de linker- en de rechterhersenhelft die nodig is om ruimtelijke begrippen, tijdsbesef en volgorde bewust te worden, te koppelen aan het handelen. Daarnaast valt onder rijping ook het vermogen om impulsen te kunnen remmen en de aandacht te richten op één taak.

Wanneer deze rijping onvoldoende de ruimte krijgt zal een kind moeite hebben om taken uit te voeren. Bij het ene kind levert dit frustratie op, bij de ander spanning en onzekerheid. Deze spanning is dan vaak te zien in de ontlading die kinderen opzoeken om de overmatig opgebouwde spanning kwijt te raken, zoals bewegingsonrust, irritaties op anderen botvieren of afleiding zoeken op andere gebieden. Dit ervaren we in de klas niet zelden als lastig en afwijkend gedrag en we zijn geneigd het gedrag te laten onderzoeken, terwijl er ‘slechts’ sprake is van onvoldoende ruimte voor rijping en de reactie van het kind op het niet kunnen meekomen. Er zijn ook kinderen die de spanning wat meer onzichtbaar verdragen: ze zijn stilletjes, durven minder goed vragen te stellen, ontwikkelen een negatief zelfbeeld en soms komt de ontlading thuis pas. Deze kinderen worden vaak minder gezien en gehoord en regelmatig komen de problemen pas op latere leeftijd naar buiten. Deze uiten zich dan in de vorm van negatieve gedachtenpatronen die allerlei lichamelijke en psychische klachten veroorzaken en vervolgens tot verwijzing naar geestelijke gezondheidszorg leiden.

Dit alles pleit ervoor om kinderen te laten leren op het tempo wat bij de neurologische leeftijd past en de rijping te stimuleren door veel te bewegen en te spelen. Rijping ruimte geven in de klas kan globaal door in de dag structuur meerdere bewegingsmomenten in te bouwen. Deze momenten kan je specifiek richten op een onderdeel van de rijping. Bied bijvoorbeeld een evenwichtsspel of een coördinatiespel aan waarbij de moeilijkheidsgraad niet te hoog is en plezier de boventoon voert. Kinderen ontwikkelen óók als ze bewegen en spelen!