Belangrijke startpunten van executieve functies bij kinderen
Kinderen brengen een groot deel van hun tijd door op school. Op school wordt een groot beroep gedaan op de executieve functies. De executieve functies zijn de taken die de grote hersenen hebben in het bewust besturen van ons denken en gedrag, denk bijvoorbeeld aan: impulsen remmen, kunnen uitstellen, keuzes maken, onthouden, plannen, organiseren, analyseren, aandacht richten.
De oorzaken van de problemen die er op dit gebied zijn liggen voor 50 % op de volgende gebieden:
1. Waarneming
2. Nauwkeurig kunnen zijn
3. Kunnen remmen
4. Stress kunnen hanteren (rustig kunnen zijn)
Waarneming
Bij waarneming denk je misschien in eerste instantie aan goed kijken en luisteren en opletten. Dat is inderdaad de bedoeling maar er zijn veel onderliggende factoren waardoor het waarnemen soms meer moeite kost. Denk aan overprikkeling, tunnelwaarneming onder druk, afleiding, zorgen, emotie.
Het doseren van prikkels en om leren gaan met hoe jouw prikkelverwerking werkt is hierbij belangrijk; hoe komen jouw zintuigen in de optimale alertheid om goed te kunnen opletten?!
Nauwkeurig kunnen zijn
Om nauwkeurig te kunnen werken heb je natuurlijk ook weer de juiste alertheid nodig maar het is ook van belang om je lichaam goed te kunnen besturen. Het is bijvoorbeeld lastig om netjes te schrijven als je je pen te stevig of te los vasthoudt. Doseren van kracht en samenwerking tussen de ogen en de handen zijn voorbeelden van voorwaarde om nauwkeurig te kunnen werken.
Kunnen remmen
Het zenuwstelsel ontwikkelt zich van reflexmatig bewegen tot bewust kunnen sturen van handelingen. Jonge kinderen hebben nog veel impulsief gedrag. Het ontwikkelen van de rem betekent bijvoorbeeld dat je even kunt wachten of even de tijd neemt om na te denken voordat je iets doet. Lichamelijk gezien begint dit met afremmen voordat je de bocht neemt of van rennen naar stilstaan gaan. Dit is de basis om je lichaam te besturen. Je lichaam besturen betekent ook dat je impulsen kunt beheersen; eerst even schakelen (of tot 10 tellen 😊).
Stress kunnen hanteren
Onder stress doen executieve functies het niet, maar ze ontwikkelen zich ook niet goed als er langdurig stress is. Rust is nodig voor hersengroei! Stress kan vanuit de kleine omgeving (de klas en het gezin bijvoorbeeld) of de grote omgeving (oorlog, klimaatangst) komen, maar ook van binnen uit. Het ene kind zet zichzelf meer onder druk dan het andere kind.
Dus als we aandacht willen besteden aan de executieve functies zijn dit hele belangrijke startpunten!